Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường đối với việc giáo dục đạo đức, lối sống và nhân cách học sinh - sinh viên

1. Vị trí, vai trò của việc phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường đối với việc giáo dục đạo đức, lối sống và nhân cách học sinh, sinh viên 
Việc phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường có vai trò:
- Góp phần giáo dục đạo đức, lối sống, hình thành nhân cách, rèn luyện hành vi ứng xử cho thế hệ trẻ, tạo nếp sống, hành động “sống và làm việc theo Hiến pháp và Pháp luật.” Phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường bao gồm hai lĩnh vực: Giáo dục pháp luật và Phổ biến pháp luật. 
+ Hoạt động giáo dục pháp luật là một hoạt động giáo dục cụ thể gắn bó hữu cơ với hoạt động giáo dục nói chung. Nội dung giáo dục pháp luật là một phần của nội dung chương trình giáo dục ở các cấp học và trình độ đào tạo của hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục pháp luật là một hoạt động tự thân, thường xuyên của ngành giáo dục. Giáo dục pháp luật trong nhà trường thực hiện thông qua việc dạy và học nội dung, kiến thức pháp luật trong chương trình giáo dục chính khóa qua các môn học như giáo dục công dân (phổ thông), Pháp luật (TCCN, cao đẳng, đại học) hoặc được lồng ghép, tích hợp vào các môn học có liên quan đạo đức, tìm hiểu tự nhiên xã hội, sinh học, lịch sử… (phổ thông) Chính trị (TCCN). 
+ Phổ biến pháp luật trong nhà trường được thực hiện thông qua các hoạt động giáo dục ngoại khóa, giáo dục ngoài giờ lên lớp với các hình thức như nói chuyện pháp luật, thi tìm hiểu pháp luật, viết báo tường, sinh hoạt theo chủ đề pháp luật, tọa đàm, hội thảo chuyên đề, tham dự phiên tòa… Phổ biến pháp luật góp phần củng cố những tri thức được học trong chương trình, bồi dưỡng tình cảm, niềm tin pháp luật, đồng thời rèn luyện, uốn nắn hình thành hành vi ứng xử theo chuẩn mực pháp luật quy định. Phổ biến pháp luật trong nhà trường giúp người học tiếp cận pháp luật toàn diện hơn, đầy đủ hơn, thấm sâu hơn, vượt qua rào cản khô khan của ngôn ngữ văn bản. 
- Thực hiện giáo dục pháp luật trong nhà trường là góp phần đưa pháp luật đến với những công dân trẻ tuổi bằng con đường ngắn nhất, nhanh nhất, hiệu quả nhất. Học sinh, sinh viên là những công dân đang trên bước đường trưởng thành, những người lao động, chủ nhân tương lai của đất nước. Đối với các em, hiểu biết pháp luật là một bộ phận của học vấn và ý thức pháp luật là một thành phần quan trọng không thể thiếu được của nhân cách. Thông qua giáo dục pháp luật trong nhà trường, các em được trang bị những tri thức pháp luật, xây dựng, hình thành ở các em lối sống lao động và học tập theo pháp luật với đầy đủ ý thức trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền hạn của người công dân. Với vốn kiến thức và ý thức pháp luật được trang bị, các em phải dần dần tự điều chỉnh hành vi của mình theo khuôn khổ của pháp luật một cách tự giác. Có thể nói rằng việc giáo dục pháp luật cho học sinh, sinh viên là một yêu cầu khách quan nhằm chuẩn bị một cách có hệ thống cho thế hệ trẻ vào đời, biết sống và làm việc theo pháp luật, góp phần xây dựng một nhà nước pháp luật, một xã hội có kỷ cương, nề nếp. Giáo dục pháp luật là giáo dục về những giá trị cao đẹp, giáo dục cách xử sự vì lợi ích chung của cộng đồng, lợi ích xã hội và lợi ích của mỗi con người. Suy cho cùng, giáo dục pháp luật là tạo lập, rèn giũa và mài sáng cái tâm, cái đức trong mỗi con người Việt Nam. Giáo dục pháp luật xét trên phương diện rộng góp phần đặc biệt quan trọng trong thực hiện mục tiêu giáo dục mà Đảng đặt ra. 
Công tác phổ biến, tuyên truyền pháp luật sẽ tạo điều kiện cho việc nâng cao trình độ văn hóa pháp lý của người học. Hiệu quả tác động này lại phụ thuộc vào trình độ văn hóa pháp lý của học sinh, sinh viên; phụ thuộc vào việc thực hiện pháp luật, thái độ tôn trọng pháp luật của các em. Phổ biến, tuyên truyền pháp luật góp phần quan trọng trong việc gia tăng tính tích cực, đảm bảo hành trang kiến thức pháp lý cần thiết cho sự tham gia vào hoạt động xây dựng và thực thi pháp luật của học sinh, sinh viên. 
2. Thực trạng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở trường Cao đẳng Sư phạm Hà Tây. 
Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đưa giáo dục pháp luật vào nhà trường cũng như tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh, sinh viên, việc dạy và học pháp luật đã được trường Cao đẳng sư phạm Hà Tây đưa vào trong chương trình đào tạo chính khóa đối với hệ trung cấp chuyên nghiệp và hệ Cao đẳng. 
      Đối với hệ đào tạo trung cấp chuyên nghiệp, môn học Pháp luật được đưa vào giảng dạy chính thức ở tất cả các chương trình đào tạo từ năm học 1997 - 1998 với thời lượng 30 tiết (tương đương 2 đơn vị học trình). Chương trình được sử dụng thống nhất cho các hình thức giáo dục chính quy và vừa làm vừa học ở tất cả các cơ sở đào tạo trong và ngoài trường. Việc đưa Pháp luật vào giảng dạy đã được chọn lọc hợp lý, có hệ thống và bảo đảm hiệu quả thiết thực. Những kiến thức của môn học này đã giúp cho học sinh trung cấp chuyên nghiệp ngành sư phạm Mầm non và sư phạm Tiểu học có hệ thống tri thức cơ bản về Nhà nước và pháp luật, gắn với đời sống sinh hoạt hàng ngày và nghề nghiệp của các em sau khi ra trường; củng cố lòng tin vào pháp luật; biết lựa chọn hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn mực pháp luật và rèn luyện thói quen tuân thủ pháp luật trong cuộc sống, đáp ứng được mục tiêu đào tạo, hoàn thiện nhân cách công dân. Đến nay, sau gần 20 năm đưa giáo dục pháp luật vào nhà trường, việc dạy và học pháp luật ở hệ đào tạo trung cấp chuyên nghiệp đã ổn định và đi vào nề nếp, đạt hiệu quả cao đối với việc giáo dục đạo đức, lối sống và nhân cách học sinh.
Đối với hệ Cao đẳng,  môn học Pháp luật được Nhà trường chính thức đưa vào giảng dạy đại trà từ năm học 2014 - 2015 cho toàn bộ khóa 34 và một số lớp ở khoa Tiểu học khóa 36. Chương trình chi tiết của môn học này do tổ Lý luận chính trị xây dựng trên cơ sở chương trình khung Bộ ban hành. Đây là năm học đầu tiên nhà trường chủ trương đưa môn Pháp luật vào thực hiện giảng dạy đại trà đối với khóa 34 ở tất cả các chuyên ngành đào đạo và ở một số lớp khóa 36 theo hình thức đào tạo học chế tín chỉ nên không thể tránh khỏi những hạn chế nhất định trong việc xây dựng Chương trình chi tiết môn học, xây dựng đề cương môn học, kế hoạch bài giảng, giáo trình môn học, đội ngũ 
Công tác phổ biến pháp luật trong nhà trường được thực hiện thông qua các hoạt động giáo dục ngoại khóa, giáo dục ngoài giờ lên lớp. Thông qua hoạt động giáo dục ngoại khóa, ngoài giờ lên lớp, học sinh, sinh viên đã được tiếp thu kiến thức pháp luật một cách tự nhiên, sinh động với nhiều hình thức phù hợp, hấp dẫn tạo nên sân chơi lành mạnh thu hút được nhiều học sinh tham gia. Trong các năm học gần đây, các nội dung pháp luật được phổ biến ở trường ta luôn gắn với giáo dục đạo đức, lối sống, giáo dục nhân cách học sinh, sinh viên, tập trung vào các lĩnh vực như: Giáo dục về quyền trẻ em, bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, bảo vệ môi trường, chấp hành luật giao thông, phòng chống ma túy, tội phạm và các tệ nạn xã hội trong học đường, phòng chống HIV/AIDS, luật nghĩa vụ quân sự, giáo dục giới tính và kỹ năng sống,…
3. Giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở trường Cao đẳng Sư phạm Hà Tây. 
Để công tác phổ biến, giáo dục ở trường ta đạt hiệu quả, Nhà trường cần tập trung làm tốt những công việc sau:
+ Quán triệt các văn bản chỉ đạo, các quy định về công tác Phổ biến giáo dục pháp luật, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật;
+ Nâng cao nhận thức về bộ môn Pháp luật và công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường. Mỗi cán bộ, giảng viên, học sinh, sinh viên phải xác định rõ việc học tập, nghiên cứu để hiểu biết pháp luật, chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật là trách nhiệm của mình; 
+ Nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập Pháp luật trong các chương trình chính khóa. Cụ thể là: Rà soát lại chương trình chi tiết, đề cương môn hoạc, kế hoạch bài giảng; kịp thời đề xuất những kiến nghị, giải pháp để đảm bảo tính khoa học về nội dung chương trình và phù hợp hơn với đối tượng người học; Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của học sinh; coi trọng việc trao đổi, nêu tình huống, tổ chức hình thức dạy học linh hoạt theo hướng tích hợp gây hứng thú học tập cho người học; Đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ giảng viên giảng dạy pháp luật; bồi dưỡng, chuẩn hoá về kiến thức, phương pháp để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ giảng viên Pháp luật; thường xuyên tổ chức tập huấn cập nhật kiến thức pháp luật, phương pháp giảng dạy cho giảng viên.
+ Đổi mới, nâng cao chất lượng các hình thức phổ biến giáo dục pháp luật ngoại khóa. Bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú, phù hợp với tâm lý, lứa tuổi và nhận thức của người học như: lồng ghép các nội dung pháp luật vào các hoạt động như sinh hoạt “Tuần sinh hoạt công dân”; xây dựng và tổ chức các câu lạc bộ tuổi trẻ với pháp luật, nghe nói chuyên về pháp luật (tình hình vi phạm trật tự an toàn giao thông địa phương, tình hình an ninh, trật tự an toàn xã hội...); tổ chức tham dự phiên tòa xét xử các vụ án vị thành niên phạm tội, tham quan trụ sở các cơ quan hành pháp, lập pháp, tư pháp; tổ chức các trò chơi thi tìm hiểu pháp luật, đố vui pháp luật;  xây dựng các tiểu phẩm tình huống pháp luật; biên soạn và cấp phát rộng rãi các tài liệu phổ biến pháp luật (sổ tay phòng chống tội phạm, phòng chống ma túy, HIV/AIDS, tài liệu giáo dục an toàn giao thông, tài liệu giáo dục giới tính). 
Việc hình thành ý thức pháp luật cho học sinh, sinh viên có thể bằng nhiều con đường khác nhau, nhưng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh, sinh viên chủ yếu do nhà trường và xã hội đảm nhiệm. Vì trường học là nơi quản lý trực tiếp học sinh, sinh viên đồng thời cũng là nơi giáo dục toàn diện cho người học về đạo đức, lối sống và nhân cách. Dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng ủy, Ban giám hiệu nhà trường và sự quan tâm thích đáng của các Phòng, Ban, Khoa; tổ chức Công đoàn, Đoàn Thanh niên, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho HS – SV chắc chắn đem lại hiệu quả. Thực tế cho thấy làm tốt công tác phổ biến giáo dục pháp luật trong trường học sẽ tạo ra một sân chơi lành mạnh mang tính giáo dục cao,thu hút được đông đảo học sinh, sinh viên tham gia.